COVID-19’DA BESLENME VE GIDA TAKVİYELERİ

Covid-19, SARS-CoV-2 olarak adlandırılan yeni koronavirüsün neden olduğu, ağır solunumsal tablolara yol açan bulaşıcı bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) son verilerine göre virüsle infekte olmuş kişi sayısı(aktif vaka sayısı) 150 milyonu bulurken, ölüm sayısı 3 milyonu aşmış durumda.

Hastalığın seyrinde bağışıklık sisteminin rolü çok önemli. Güçlü bir bağışıklık sistemiyle hastalığı ağır geçirme riski azalıyor. Bağışıklık sisteminin desteklenmesinde ise beslenme önemli bir yer tutuyor. Bir çok çalışma ve kılavuz bu süreçte bağışıklık sistemini güçlü tutma ve hastalığın şiddetini en aza indirme adına sağlıklı beslenme önerileri sunuyor. Kılavuzlara göre bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için;

• Taze sebze ve meyve tüketiminizi artırın.
• Sebze ve meyveleri mevsiminde tüketmeye özen gösterin.
• Tam tahıllı ürünleri tercih edin.
• Düşük yağlı süt ve süt ürünleri tüketin.
• Haftada en az 2 kez balık tüketin.
• Kuru baklagil tüketiminizi artırın.
• Sağlıklı yağ kaynaklarını tercih edin. (zeytinyağı, ceviz, badem, avokado vb.)
• Şeker ve şekerli yiyecek/içecek, hamur işleri, işlenmiş ürünler, aşırı tuz içeren besinlerin tüketimini azaltın. 

Bu genel beslenme önerileri haricinde çeşitli vitamin ve mineral takviyelerinin de bağışıklık sistemini destekleyici, hastalık şiddetini azaltıcı etkilerinin olduğunu varsayan görüşler mevcut. Bu gıda takviyeleri arasında D vitamini, C vitamini, çinko, selenyum, omega-3 yağ asitleri ve probiyotikler bulunmakta.

Birçok çalışma D vitamininin Akut Viral Solunum Yolu Enfeksiyonu ve pnömoni riskini azalttığını göstermiş. Düşük D vitamini seviyeleri Akut Solunum Yolu Enfeksiyonu ile ilişkili bulunmuş. Eldeki veriler D vitamini eksikliğinin artmış Covid-19 şiddeti ve enfeksiyon insidansıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor. Bir başka çalışmada düzenli D vitamini takviyesi kullanımı düşük Covid-19 enfeksiyonu riskiyle ilişkili bulunmuş. D vitamini eksikliği ve Covid-19 arasındaki ilişki metaanalizlerce de destekleniyor. Bununla birlikte Covid-19 tedavisi ya da önlenmesinde hastaların aşırı dozda D vitamini alımından kaçınmaları gerekiyor. Uzun dönem 4000 IU üzeri D vitamini alımı güvensiz kabul edilir ve hiperkalemiye yol açabilir. Yetişkinler için 600/800 – 4000 IU D vitamini güvenli doz olarak kabul ediliyor.

C vitamininin bağışıklık sistemi üzerine güçlü etkileri olmasına karşın Covid-19’un önlenmesinde ya da tedavisinde kullanılabileceğine ilişkin yeterli klinik veri bulunmamakta.

Omega-3 ve probiyotik takviyelerinin ise potansiyel yararları bulunsa da kesin olarak kullanılabileceklerine dair yeterli çalışma bulunmamakta.

Antioksidanları takviyelerden karşılamak yerine gıdalardan karşılamanın daha doğru bir yaklaşım olduğu söyleniyor. Ancak diyetle gereksinimleri karşılanamayan, özel zorunlulukları olan bireylere gıda takviyeleri öneriliyor.

D vitamini, C vitamini, çinko ve selenyumun, eksikliği olan kişiler hariç sağlıklı, iyi beslenen bireylerde Covid-19’un önlenmesi ve tedavisinde kullanılabileceklerine dair net bir çalışma bulunmamakta.

Bu noktada eğer yeterince iyi beslenmediğinizi ve vitamin-mineral eksikliğinizin olabileceğini düşünüyorsanız bir kan tahlili yaptırıp, doktorunuzun ve eczacınızın önerileri doğrultusunda uygun gıda takviyelerine başlamanız yerinde olacaktır.

Unutmayınız ki vitamin ve minerallerin eksikliği kadar aşırı dozlarda alımı da önemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Aşırı dozda takviye alımı toksisiteye ve yan etkilere sebep olabileceği gibi ilaçlarla etkileşime girerek ilacın etkisini de artırıp azaltabilir.

KAYNAKLAR

1. Ali, N. (2020). Role of vitamin D in preventing of COVID-19 infection, progression and severity. Journal of infection and public health.
2. Adams, K. K., Baker, W. L., & Sobieraj, D. M. (2020). <? covid19?> Myth Busters: Dietary Supplements and COVID-19. Annals of Pharmacotherapy, 54(8), 820-826.
3. Louca, P., Murray, B., Klaser, K., Graham, M. S., Mazidi, M., Leeming, E. R., … & Menni, C. (2021). Modest effects of dietary supplements during the COVID-19 pandemic: insights from 445 850 users of the COVID-19 Symptom Study app. BMJ Nutrition, Prevention & Health.
4. Lordan, R., Rando, H. M., Greene, C. S., & COVID-19 Review Consortium. (2021). Dietary supplements and nutraceuticals under investigation for COVID-19 prevention and treatment. ArXiv.
5. Ma, H., Zhou, T., Heianza, Y., & Qi, L. (2021). Habitual use of vitamin D supplements and risk of coronavirus disease 2019 (COVID-19) infection: a prospective study in UK Biobank. The American journal of clinical nutrition.
6. de Faria Coelho-Ravagnani, C., Corgosinho, F. C., Sanches, F. L. F. Z., Prado, C. M. M., Laviano, A., & Mota, J. F. (2021). Dietary recommendations during the COVID-19 pandemic. Nutrition Reviews, 79(4), 382-393.
7. Hamulka, J., Jeruszka-Bielak, M., Górnicka, M., Drywień, M. E., & Zielinska-Pukos, M. A. (2021). Dietary Supplements during COVID-19 Outbreak. Results of Google Trends Analysis Supported by PLifeCOVID-19 Online Studies. Nutrients, 13(1), 54.